5. Μικροί και μεγάλοι εν δράσει

Από το 2019, η InCommOn υλοποιεί ετήσιους μαθητικούς διαγωνισμούς οι οποίοι έχουν εγκριθεί από το Υπουργείο Παιδείας. Η συμμετοχή νέων ανθρώπων, ειδικά μαθητών, στις δράσεις για την αστική βιωσιμότητα που διοργανώνουμε, είναι εξαιρετικά σημαντική. Πιστεύουμε ότι στις νεότερες γενιές θα πρέπει να προσφερθεί επικαιροποιημένη και έγκυρη εκπαίδευση πάνω σε περιβαλλοντικά ζητήματα καθώς και υποστήριξη προκειμένου να διαμορφώσουν μια υπεύθυνη νοοτροπία και συμπεριφορά απέναντι στο περιβάλλον. Για να επιτευχθεί αλλαγή συμπεριφορών και για να δημιουργήσουμε ένα υγιές περιβάλλον με ευτυχισμένους ανθρώπους, οι νέοι θα πρέπει να μπορούν να ανακαλύπτουν, να σκέφτονται ελεύθερα, να δουλεύουν πάνω σε ζητήματα με απτούς τρόπους και να μαθαίνουν επιστημονικές αλήθειες γεμάτοι ενδιαφέρον, ενθουσιασμό και σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον – όχι μόνο μέσω της αποστήθισης.

Η παιδαγωγική μας εμπειρία μας έχει οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι το να μιλάμε μόνο για περιβαλλοντικά προβλήματα στα παιδιά δεν είναι επαρκές κίνητρο για να την αλλαγής στάσης και συμπεριφοράς. Αντίθετα, η εξερεύνηση και η δημιουργική ενασχόληση με το περιβάλλον με πρακτικούς τρόπους είναι αυτό που δημιουργεί ισχυρά αισθήματα και διάθεση αλλαγής προσωπικών στάσεων και συμπεριφορών. Για το λόγο αυτό αισθανόμαστε ότι είναι κρίσιμο να δίνεται η δυνατότητα στους νέους ανθρώπους να εμπλακούν με δημιουργικούς τρόπους και να δουλέψουν πάνω σε καινοτόμες ιδέες οι οποίες θα προκαλέσουν την φυσική τους περιέργεια και θα τους επιτρέψουν να εκμεταλλευτούν την ευφυία τους στην αναζήτηση καινοτόμων λύσεων σε υπάρχοντα, τοπικά προβλήματα.

Πιο συγκεκριμένα, ο διαγωνισμός ‘Γύρω-γύρω όλη…η οικονομία’ καλεί μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων της Ελλάδας να περιγράψουν και να δημιουργήσουν ένα σχέδιο κυκλικής οικονομίας το οποίο θα μπορούσε να εφαρμοστεί στο σχολείο τους. Στους μαθητές και τις μαθήτριες δίνονται πληροφορίες και υλικά ώστε να κατανοήσουν τους περιορισμούς που υπάρχουν σε ό,τι αφορά περιβαλλοντικούς πόρους (σε παγκόσμιο, εθνικό και τοπικό επίπεδο) οι οποίοι οδηγούν στην ανάγκη ανεύρεσης λύσεων σε καθημερινά ζητήματα που να είναι φιλικές προς το περιβάλλον. Επιπλέον, στον διαγωνισμό αυτό, τα παιδιά συμμετέχουν σε συζητήσεις για την αλληλεξάρτηση κοινωνίας, οικονομίας και περιβάλλοντος και για την ανάγκη αλλαγής στάσεων και συμπεριφορών που δίνουν έμφαση στην καλύτερη χρήση, διατήρηση και επανάχρηση πόρων αντί της υπερεκμετάλλευσης και κατασπατάλησής τους που δημιουργούν τεράστιες ποσότητες απορριμμάτων.

Κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού τους, οι μαθητές καλούνται να εξετάσουν την χρησιμότητα όλων των παραμέτρων μιας κυκλικής οικονομίας – μιας οικονομίας οργανωμένης σε δίκαιη και ισότιμη βάση, καθώς και της κοινωνικής συνοχής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας – και να παρουσιάσουν το πώς η ιδέα τους αντανακλά και λαμβάνει υπόψη τη διάδραση αυτών των τριών παραμέτρων. Για κάθε ιδέα οι συμμετέχοντες χρειάζεται να παρουσιάζουν το πώς αυτές οι τρεις αρχές μπορούν γίνουν πράξη και να ενισχυθούν μέσω του καινοτόμου σχεδίου τους.

Τα σχέδια των μαθητών είναι υποθετικά και δεν είναι απαραίτητο να υλοποιηθούν στα σχολεία που συμμετέχουν στους διαγωνισμούς.

Ο διαγωνισμός ‘Να σπαταλάς λίγα – Ν’ απολαμβάνεις πολλά’ καλεί παιδιά Δημοτικού καθώς και Γυμνασίων Λυκείων να σκεφτούν γύρω από το θέμα των οργανικών απορριμμάτων καθώς, για τρόπους με τους οποίους αυτά θα μπορούσαν να μειωθούν και για τις δυνατότητες χρησιμοποίησης αυτών των απορριμμάτων. Στόχος του διαγωνισμού είναι η κατανόηση από μέρους των μαθητών της ευθύνης που έχουμε όλοι ως καταναλωτές όταν επιλέγουμε την ποσότητα του φαγητού που αγοράζουμε και η εξέλιξή τους σε ενεργούς πολίτες που θα χρησιμοποιούν ‘υλικά’ (φαγητό και υπολείμματα) με τον πιο κοινωνικά υπεύθυνο και φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο. Αυτό περιλαμβάνει την εκμάθηση και την εξάσκηση τρόπων μείωσης των απορριμμάτων και την κατανόηση των τρόπων με τους οποίους οι πόροι και η ενέργεια χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία. Οι δάσκαλοι και καθηγητές παρέχουν πληροφορίες και ενθαρρύνουν τους μαθητές τους να εξερευνήσουν περαιτέρω το ζήτημα αυτό μέσω ομαδικής εργασίας και κριτικής σκέψης αντί απλής αποστήθισης δεδομένων. Επιπλέον, η διεπιστημονική φύση του θέματος επιτρέπει τη συνεργασία μεταξύ καθηγητών από διαφορετικά γνωστικά πεδία.

Τα παραδοτέα και για τους δύο αυτούς διαγωνισμούς είναι σχεδιασμένα με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ευρύτητα ώστε να ενθαρρύνουν τους μαθητές να εκφράζονται και να περιγράφουν τις ιδέες τους με ποικίλους τρόπους και μέσα όπως άρθρα, αφίσες, παρουσιάσεις, βίντεο, τραγούδια ή δραστηριότητες με τη μορφή παιχνιδιού και οι οποίες καλλιεργούν τη δημιουργικότητα, την κριτική σκέψη και τη δουλειά σε συνεργατική βάση.

Οι ξεχωριστοί στόχοι κάθε διαγωνισμού είναι:

-Η παροχή πληροφοριών για το περιβάλλον στους μαθητές, με τρόπο που ευαισθητοποιεί και ενεργοποιεί τους μαθητές, ωθώντας τους σε δράση και σε αλλαγή στάσης και συμπεριφοράς σε ό,τι αφορά τη σωστή χρήση των φυσικών πόρων.

-Η πρόκληση συζητήσεων για την αλληλοσυσχέτιση γνωστικών πεδίων και τομέων – οικονομικού, κοινωνικού, περιβαλλοντικού – με στόχο την ενθάρρυνση της συνεργασίας νέων ανθρώπων από όλα τα γνωστικά πεδία και τις επιστήμες, δίνοντας έμφαση στην αξίας μιας ολιστικής προσέγγισης.

-Η διάχυση της ιδέας της υπεύθυνης κατανάλωσης και διαχείρισης των φυσικών πόρων στα σχολεία και τις τοπικές κοινότητες.

-Η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

-Η στήριξη της ανάπτυξης των δημιουργικών δυνατοτήτων των μαθητών και της έκφρασης της προσωπικότητάς τους μέσω αυτής της διαδικασίας.

-Η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης

-Η ενθάρρυνση της συνεργασίας.